„Rękojmia czy gwarancja?” to jedno z najczęściej mylonych pojęć w prawie konsumenckim — a różnica między nimi ma realne znaczenie dla tego, jakich roszczeń można dochodzić i w jakim terminie. Dotyczy to zarówno wadliwego towaru, jak i błędnie wykonanych usług, np. budowlanych.

Podstawowa różnica: ustawowa czy dobrowolna

Rękojmia to odpowiedzialność sprzedawcy wynikająca wprost z ustawy — przysługuje zawsze, niezależnie od tego, czy sprzedawca chce ją oferować, czy nie. Gwarancja natomiast jest dobrowolnym zobowiązaniem producenta lub sprzedawcy i to on decyduje o jej warunkach, zakresie i czasie trwania — a czasem może w ogóle jej nie udzielić. W praktyce oznacza to, że nawet bez żadnego dokumentu gwarancyjnego kupującemu zawsze przysługuje rękojmia.

Jakie uprawnienia daje rękojmia

W ramach rękojmi kupujący może żądać naprawy rzeczy, wymiany na wolną od wad, obniżenia ceny proporcjonalnie do wady, a przy wadzie istotnej — odstąpienia od umowy. To sprzedawca musi wykazać, że wada nie istniała w chwili wydania rzeczy, jeśli wada ujawniła się w ciągu roku od wydania — co znacznie ułatwia sytuację kupującego.

Terminy na zgłoszenie wady i dochodzenie roszczeń

Sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeśli wada zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat od wydania rzeczy (w przypadku nieruchomości — pięciu lat). Warto zgłosić wadę jak najszybciej po jej zauważeniu, choć samo opóźnienie w zgłoszeniu, jeśli mieści się w powyższych terminach, zwykle nie pozbawia prawa do rękojmi — inaczej niż przy niektórych umowach między przedsiębiorcami, gdzie obowiązują dodatkowe terminy zawiadomienia.

Typowe spory: wady budowlane i wadliwy towar

W praktyce najczęściej spotykam się z dwoma rodzajami spraw: wadami budowlanymi (np. nieszczelny dach, pęknięcia ścian, wadliwa instalacja) ujawniającymi się nieraz dopiero po pewnym czasie użytkowania, oraz sporami dotyczącymi wadliwych towarów, gdzie sprzedawca odmawia uznania reklamacji, twierdząc że wada powstała z winy kupującego. W obu przypadkach kluczowe jest odpowiednie udokumentowanie wady i przebiegu reklamacji.

Kiedy warto skonsultować się z adwokatem

Samodzielne dochodzenie roszczeń z rękojmi czy gwarancji często się udaje przy prostych, oczywistych wadach. Pomoc prawna staje się jednak wskazana, gdy sprzedawca lub wykonawca odmawia uznania reklamacji, gdy w grę wchodzi znaczna kwota (np. wady budowlane), albo gdy trzeba ocenić, które uprawnienie — z rękojmi czy gwarancji — będzie w danej sytuacji korzystniejsze, bo oba reżimy można w pewnym zakresie łączyć.

Rękojmia przysługuje zawsze — gwarancja jest tylko dodatkiem, o którym warto pamiętać, ale na którym nie trzeba polegać wyłącznie.

Jeśli masz problem z reklamacją wadliwego towaru lub usługi i nie wiesz, jak dalej postępować, warto ocenić sprawę indywidualnie — czasem wystarczy dobrze sformułowane pismo, by sprzedawca zmienił zdanie.

Sprawdź jak mogę pomóc w zakresie prawa cywilnego albo umów konsultację.